نتایج پژوهشی جدید نشان می‌دهد که مصرف شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین هنگام درمان با آنتی‌بیوتیک‌های قوی ممکن است تعادل میکروبیوم روده را برهم بزند و زمینه را برای تکثیر باکتری‌های بیماری‌زا فراهم کند.

نتایج یک مطالعه جدید که در مجله علمی Nature منتشر شده است، نشان می‌دهد مصرف مواد غذایی شیرین در کنار آنتی‌بیوتیک‌های قوی ممکن است به رشد باکتری‌های خطرناک در روده کمک کند. پژوهشگران دریافتند که این اثر به‌ویژه در بیماران مبتلا به سرطان خون که تحت پیوند سلول‌های بنیادی قرار می‌گیرند، اهمیت دارد.

در این مطالعه، محققان اطلاعات مربوط به ۱۷۳ بیمار مبتلا به سرطان خون را بررسی کردند. رژیم غذایی این بیماران در مجموع طی ۹۴۱۹ وعده غذایی، از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲، به‌صورت دقیق ثبت شد. همچنین، ۱۰۰۹ نمونه مدفوع از ۱۵۸ نفر از این بیماران برای بررسی تغییرات میکروبیوم روده مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.

ارتباط مصرف قند با کاهش تنوع باکتری‌های روده

نتایج نشان داد در دوره مصرف آنتی‌بیوتیک، به‌ازای هر ۱۰۰ گرم افزایش در مصرف شیرینی‌ها، تنوع باکتریایی روده به‌طور متوسط حدود ۲۴ درصد بیشتر کاهش پیدا می‌کرد. این ارتباط در شرایطی که بیماران آنتی‌بیوتیک مصرف نمی‌کردند، مشاهده نشد.

نکته قابل‌توجه این بود که نقش نوشیدنی‌های شیرین و محصولات غذایی فرموله‌شده، از جمله نوشیدنی‌های ورزشی و مکمل‌های تغذیه‌ای مایع، در این ارتباط برجسته‌تر بود. این محصولات گاهی برای کمک به تأمین انرژی و مواد مغذی بیماران تحت درمان توصیه می‌شوند.

چرا ترکیب قند و آنتی‌بیوتیک می‌تواند خطرناک باشد؟

یکی از باکتری‌های مورد توجه در این پژوهش، Enterococcus faecium است؛ باکتری‌ای که می‌تواند عامل عفونت‌های بیمارستانی باشد و برخی سویه‌های آن در برابر آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند وانکومایسین مقاومت دارند.

آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف ممکن است با از بین بردن بخشی از باکتری‌های مفید و رقیب، فضای بیشتری برای رشد این باکتری فراهم کنند. در چنین شرایطی، قندهای ساده می‌توانند به تأمین مواد غذایی مورد نیاز باکتری‌های باقی‌مانده کمک کنند و زمینه را برای افزایش جمعیت آن‌ها فراهم سازند.

این موضوع برای بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا باکتری‌های یادشده در برخی شرایط می‌توانند وارد جریان خون شوند و عفونت‌های جدی ایجاد کنند.

آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها نیز این یافته‌ها را تقویت کرد. در موش‌هایی که هم‌زمان با مصرف آنتی‌بیوتیک، ساکارز دریافت کرده بودند، جمعیت انتروکوکوس تا روز سوم حدود ۱۶ برابر و تا روز ششم حدود ۳۳ برابر افزایش یافت. در مقابل، مصرف ساکارز بدون استفاده از آنتی‌بیوتیک چنین افزایشی را ایجاد نکرد.

ارتباط احتمالی با افزایش خطر مرگ‌ومیر

پژوهشگران همچنین ارتباط میان مصرف قند، مدت درمان با آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف و پیامدهای بالینی را بررسی کردند. در بیمارانی که مصرف قند آن‌ها بالاتر از میانه گروه بود، هر روز اضافه مصرف آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف با افزایش حدود ۱۲ درصدی در خطر مرگ‌ومیر همراه بود.

با این حال، این یافته به معنای اثبات رابطه علت و معلولی میان مصرف قند و مرگ‌ومیر نیست. وضعیت عمومی بیماران، شدت بیماری و عوامل دیگری نیز ممکن است بر این ارتباط تأثیر گذاشته باشند.

آیا باید هنگام مصرف آنتی‌بیوتیک قند را حذف کرد؟

پژوهشگران تأکید می‌کنند که نتایج این مطالعه را نباید به همه افراد تعمیم داد. این تحقیق عمدتاً روی بیمارانی انجام شده است که به سرطان خون مبتلا بوده و تحت پیوند سلول‌های بنیادی قرار گرفته‌اند؛ بنابراین، هنوز مشخص نیست که مصرف قند در افراد سالم یا کسانی که برای یک عفونت معمولی آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند، اثر مشابهی داشته باشد.

از سوی دیگر، اگرچه آزمایش‌های حیوانی از نقش احتمالی قند در تشدید رشد باکتری‌های فرصت‌طلب حمایت می‌کنند، برای اثبات این‌که کاهش مصرف قند می‌تواند از عفونت یا مرگ‌ومیر جلوگیری کند، به کارآزمایی‌های بالینی بیشتری نیاز است.

در حال حاضر، این یافته‌ها ضرورت بررسی دقیق‌تر نقش رژیم غذایی در کنار درمان‌های آنتی‌بیوتیکی را نشان می‌دهند. با این وجود، بیماران، به‌ویژه افراد تحت درمان‌های سنگین سرطان، نباید بدون مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه، مصرف مکمل‌های غذایی یا نوشیدنی‌های توصیه‌شده را تغییر دهند.

منبع: مجله علمی Nature