دیدگاههای ارسال شده توسط شما، پس از تأیید در رسانه تکنوجو منتشر خواهد شد. لطفاً از ارسال پیامهای حاوی توهین یا افترا خودداری فرمایید.

کمیسیون اروپا با آغاز دور دوم برنامه تأمین مالی دفاعی SAFE، از کشورهای عضو خواسته است برای استفاده از ۲۱٫۳ میلیارد یورو منابع باقیمانده، برنامههای سرمایهگذاری خود را ارائه کنند. این ابتکار با اولویت تقویت پدافند هوایی، پهپادها، مهمات و همکاری صنعتی با اوکراین، در چارچوب تلاش اروپا برای افزایش آمادگی نظامی دنبال میشود.
اهمیت راهبردی این تحول در استفاده از تأمین مالی مشترک برای بازآرایی زنجیره تولید و تأمین تجهیزات نظامی نهفته است. اتحادیه اروپا میکوشد با تجمیع تقاضای دفاعی کشورهای عضو، ظرفیت صنعتی خود را افزایش دهد و وابستگی به تأمینکنندگان خارجی فناوریهای حساس را کاهش دهد.
کمیسیون اروپا روز پنجشنبه ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ با آغاز دور دوم برنامه «اقدام امنیتی برای اروپا» (SAFE)، از تمامی ۲۷ کشور عضو دعوت کرد برای دریافت تسهیلات دفاعی از محل ۲۱٫۳ میلیارد یورو منابع باقیمانده اعلام آمادگی کنند. این اعتبار بخشی از بسته ۱۵۰ میلیارد یورویی وامهای بلندمدت است که در مه ۲۰۲۵ برای تقویت آمادگی دفاعی و توسعه ظرفیت صنعتی اروپا تصویب شد. بر اساس اعلام کمیسیون، تاکنون توافقهای تأمین مالی ۱۹ کشور شرکتکننده در مرحله نخست تأیید شده و قراردادهای ۱۶ کشور به امضا رسیده است. همچنین نزدیک به ۱۳٫۵ میلیارد یورو به یازده کشور در قالب پیشپرداخت تخصیص یافته است. منابع دور دوم اعتبار جدیدی خارج از سقف برنامه محسوب نمیشوند و توزیع آنها به ارائه درخواست و طی مراحل ارزیابی وابسته خواهد بود.

اهمیت این اقدام به یکی از محدودیتهای ساختاری صنعت دفاعی اروپا بازمیگردد. کشورهای عضو با وجود برخورداری از توانمندیهای صنعتی گسترده، بخش قابل توجهی از تجهیزات نظامی خود را بر اساس نیازها و قراردادهای ملی تأمین میکنند. پراکندگی سفارشها و تفاوت مشخصات فنی تجهیزات میتواند تولید در مقیاس اقتصادی را دشوار کند و هزینه نگهداری و پشتیبانی سامانهها را افزایش دهد. برنامه SAFE با فراهم کردن تسهیلات بلندمدت، زمینه تجمیع سفارشها و ایجاد تقاضای قابل پیشبینی برای تولیدکنندگان را فراهم میکند. چنین سازوکاری میتواند به صنایع دفاعی امکان دهد برای افزایش ظرفیت تولید، توسعه خطوط مونتاژ و تأمین تجهیزات و مواد اولیه برنامهریزی بلندمدتتری داشته باشند.
کمیسیون اروپا در دور جدید، تأمین سامانههای پدافند هوایی و موشکی، پهپادها و تجهیزات مقابله با آنها و همچنین مهمات و موشکها را در اولویت قرار داده است. این انتخاب با تجربه جنگ اوکراین و افزایش اهمیت ظرفیت جایگزینی مستمر تجهیزات مصرفشده ارتباط دارد. در درگیریهای طولانی، توان رزمی تنها به موجودی اولیه تسلیحات وابسته نیست و سرعت تولید، تأمین قطعات و تحویل مجدد تجهیزات نیز بر استمرار عملیات اثر میگذارد. ازاینرو، برنامه تأمین مالی مشترک میتواند ارتباط میان نیازهای فوری نیروهای مسلح و ظرفیت تولید صنعتی را تقویت کند.
یکی از ابعاد مهم SAFE، قواعد تعیین صلاحیت تولیدکنندگان و زنجیره تأمین است. مطابق مقررات این ابزار، شرکتهای طرف قرارداد اصولاً باید شرایط مشخصی درباره محل استقرار، ساختار مدیریتی و کنترل مالکیتی داشته باشند. همچنین سهم هزینه اجزای منشأگرفته از خارج اتحادیه اروپا، کشورهای واجد شرایط منطقه اقتصادی اروپا و اوکراین نباید از ۳۵ درصد هزینه برآوردی اجزای محصول نهایی تجاوز کند. برای برخی تجهیزات پیشرفته نیز توانایی تولیدکننده در تصمیمگیری مستقل درباره تغییر و توسعه طراحی اهمیت دارد. این ضوابط نشان میدهند که اروپا در کنار تأمین تجهیزات، به محل استقرار ظرفیت تولید و میزان اختیار بر فناوریهای نظامی نیز توجه دارد.

دور دوم برنامه همچنین امکان گسترش همکاری صنعتی با اوکراین را فراهم میکند. کمیسیون از کشورهای عضو خواسته است خریدهای مشترک با اوکراین را در برنامههای سرمایهگذاری خود لحاظ کنند، هرچند این همکاری به معنای تخصیص اجباری منابع به کییف نیست. وامها به دولتهای عضو اعطا میشوند و استفاده از آنها تابع مقررات برنامه خواهد بود. در این چارچوب، ظرفیت تولید دفاعی اوکراین میتواند در کنار صنایع اروپایی وارد پروژههای مشترک شود و پیوند میان تأمین نیازهای عملیاتی و توسعه صنعتی را تقویت کند.
اهمیت راهبردی این تحول در تلاش اتحادیه اروپا برای بازتعریف رابطه میان قدرت اقتصادی، ظرفیت صنعتی و استقلال تصمیمگیری دفاعی نهفته است. تجربه جنگ اوکراین نشان داده است که برخورداری از منابع مالی و دسترسی به بازار جهانی تسلیحات، لزوماً توانایی پاسخگویی پایدار به نیازهای امنیتی را تضمین نمیکند و میزان اختیار کشورها بر فناوری، ظرفیت تعمیر و بازتولید تجهیزات و امکان افزایش تولید در شرایط بحران، نقش تعیینکنندهای در حفظ آمادگی نظامی دارد. برنامه SAFE از این منظر میتواند به ابزاری برای کاهش شکاف میان استقلال سیاسی کشورهای عضو و وابستگیهای صنعتی آنها تبدیل شود. با این حال، مسئله اساسی در موفقیت این سازوکار، توانایی اتحادیه در هماهنگسازی اولویتهای دفاعی دولتها و تبدیل تعهدات مالی به ظرفیتهای تولیدی قابل اتکاست.

استمرار تفاوت استانداردهای تسلیحاتی، محدودیت انتقال فناوری و وابستگی به اجزای حساس خارجی میتواند اثربخشی این برنامه را محدود کند. ازاینرو، شاخص تعیینکننده موفقیت SAFE را باید در میزان افزایش اختیار عملیاتی اروپا بر چرخه عمر تجهیزات نظامی، از طراحی و تولید تا نگهداری و جایگزینی در شرایط بحران جستوجو کرد. تحقق چنین ظرفیتی میتواند جایگاه اتحادیه اروپا را از مجموعهای از خریداران ملی تسلیحات به ساختاری هماهنگتر در تأمین و پشتیبانی قدرت نظامی تغییر دهد و بنیان صنعتی مستقلتری برای سیاست امنیتی و دفاعی اروپا فراهم سازد.
منابع:
کمیسیون اروپا، اداره کل صنعت دفاعی و فضا، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
منبع رسمی کمیسیون اروپا
کپی