افزایش موارد ابتلا به برخی سرطان‌ها در افراد زیر ۵۰ سال، ضرورت توسعه راهکارهای نوآورانه در پیشگیری، تشخیص زودهنگام و تحلیل داده‌های سلامت را پررنگ‌تر کرده است.

افزایش موارد ابتلا به برخی انواع سرطان در افراد زیر ۵۰ سال، بار دیگر توجه‌ها را به آینده نظام سلامت و نقش فناوری در پیشگیری، تشخیص و مدیریت بیماری‌ها جلب کرده است. بر اساس تحلیل جدید صندوق جهانی پژوهش سرطان (WCRF)، داده‌های مربوط به انگلستان، آمریکا و هلند نشان می‌دهد که موارد ابتلا به چند نوع سرطان در جمعیت زیر ۵۰ سال افزایش یافته است؛ روندی که می‌تواند ضرورت بازنگری در اولویت‌های سرمایه‌گذاری و کارآفرینی سلامت را برجسته کند.

افزایش ابتلا به سرطان در افراد زیر ۵۰ سال چه می‌گوید؟

بررسی صندوق جهانی پژوهش سرطان، تغییرات موارد ابتلا به ۱۲ نوع سرطان را در افراد زیر ۵۰ سال در سه کشور انگلستان، آمریکا و هلند بررسی کرده است. این تحلیل، داده‌های سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ را در آمریکا و هلند و سال‌های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ را در انگلستان در بر می‌گیرد.

نتایج نشان می‌دهد که در این بازه زمانی، موارد ابتلا به چند نوع سرطان، از جمله سرطان روده بزرگ و راست‌روده، کلیه، پانکراس و برخی سرطان‌های دیگر، در گروه‌های مختلف جمعیتی افزایش یافته است. البته نوع سرطان‌های دارای روند افزایشی در هر کشور متفاوت بوده است.

برای نمونه، در انگلستان، میزان بروز سرطان روده در افراد زیر ۵۰ سال از ۳٫۹ مورد به ۸٫۴ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر افزایش یافته است. این ارقام به‌ترتیب به سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۲۳ مربوط می‌شوند.

با وجود این تغییرات، سرطان همچنان در سنین بالاتر شایع‌تر است. همچنین، علت افزایش موارد ابتلا در سنین پایین‌تر هنوز به‌طور کامل مشخص نشده و نمی‌توان این روند را صرفاً به یک عامل نسبت داد.

استارتاپ‌های سلامت؛ از درمان بیماری تا پیشگیری و تشخیص زودهنگام

تغییر الگوی ابتلا به بیماری‌ها می‌تواند بر اولویت‌های نوآوری در حوزه سلامت تأثیر بگذارد. در چنین شرایطی، فرصت فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های سلامت تنها به توسعه داروها و تجهیزات درمانی محدود نمی‌شود؛ بلکه پیشگیری، تشخیص زودهنگام و مدیریت داده‌های سلامت نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

۱. فناوری‌های پیشگیرانه؛ فرصتی برای نوآوری سلامت دیجیتال

توسعه ابزارهای سلامت دیجیتال برای ارتقای سبک زندگی، مدیریت عوامل خطر و حمایت از رفتارهای سالم، یکی از حوزه‌های بالقوه فعالیت استارتاپ‌های سلامت به شمار می‌رود.

اپلیکیشن‌های پایش سلامت، خدمات مشاوره مبتنی بر شواهد و ابزارهای ارزیابی عوامل خطر می‌توانند بخشی از این بازار را شکل دهند. بااین‌حال، اثربخشی چنین راهکارهایی باید با مطالعات معتبر ارزیابی شود و نباید ادعاهای پیشگیرانه بدون پشتوانه علمی مبنای توسعه محصول قرار گیرند.

۲. تشخیص زودهنگام؛ پیوند هوش مصنوعی و پزشکی

هوش مصنوعی و فناوری‌های تحلیل تصاویر پزشکی می‌توانند در توسعه ابزارهای پشتیبان تصمیم‌گیری بالینی و شناسایی موارد مشکوک نقش داشته باشند.

برای استارتاپ‌های فعال در این حوزه، صرف توسعه یک الگوریتم یا محصول فناورانه کافی نیست. اعتبارسنجی بالینی، ارزیابی دقت تشخیصی، رعایت الزامات قانونی و بررسی عملکرد فناوری در جمعیت‌های مختلف، از الزامات اصلی ورود به بازار سلامت هستند.

همچنین، استفاده از فناوری‌های تشخیصی باید متناسب با شواهد علمی و دستورالعمل‌های پزشکی انجام شود؛ زیرا تشخیص زودهنگام بدون طراحی صحیح مسیر ارجاع و مراقبت، لزوماً به بهبود پیامدهای سلامت منجر نمی‌شود.

۳. داده‌های سلامت؛ زیرساخت توسعه محصولات هوشمند

تحلیل داده‌های معتبر پزشکی می‌تواند به شناسایی الگوهای بیماری، بررسی عوامل خطر و طراحی مداخلات هدفمند کمک کند.

در این زمینه، توسعه زیرساخت‌های داده، ایجاد امکان همکاری میان مراکز درمانی و پژوهشی و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری محصولات جدید باشد.

بااین‌حال، کیفیت و نمایندگی داده‌ها، حفظ حریم خصوصی بیماران، امنیت اطلاعات و امکان اعتبارسنجی نتایج، از مهم‌ترین پیش‌نیازهای این مسیر هستند.

۴. تغییر نیازهای بیماران و بازار خدمات سلامت

افزایش موارد ابتلا به برخی بیماری‌ها در سنین پایین‌تر می‌تواند نیازهای بیماران، خانواده‌ها، مراکز درمانی و نظام‌های بیمه را تحت تأثیر قرار دهد.

خدمات پشتیبان مراقبت، ابزارهای پایش سلامت، راهکارهای مدیریت مسیر درمان و خدمات اطلاع‌رسانی مبتنی بر شواهد، از جمله حوزه‌هایی هستند که می‌توان ظرفیت آن‌ها را برای پاسخ‌گویی به نیازهای جدید بررسی کرد.

البته افزایش موارد ابتلا به یک بیماری، به‌تنهایی به معنای وجود بازاری سودآور برای یک محصول خاص نیست. اندازه بازار، نیاز واقعی کاربران، هزینه ارائه خدمت، مدل درآمدی و شواهد مربوط به اثربخشی باید به‌صورت مستقل ارزیابی شوند.

فرصت‌های کارآفرینی سلامت در ایران کدام‌اند؟

برای اکوسیستم نوآوری سلامت ایران، این روند می‌تواند فرصتی برای بازنگری در اولویت‌های پژوهشی، سرمایه‌گذاری و توسعه محصولات بومی باشد.

پرسش اصلی آن است که کدام نیازهای سلامت در جامعه ایران هنوز پاسخ مناسبی دریافت نکرده‌اند و چه فناوری‌هایی می‌توانند به شکلی اثربخش و اقتصادی به این نیازها پاسخ دهند.

در این مسیر، چند محور اهمیت ویژه‌ای دارند:

● توسعه راهکارهای پیشگیری مبتنی بر شواهد: طراحی خدماتی متناسب با عوامل خطر و نیازهای جمعیت ایران.

● تقویت فناوری‌های تشخیصی: حمایت از محصولات دارای اعتبارسنجی علمی و قابلیت استفاده در محیط‌های واقعی درمانی.

● بهبود زیرساخت داده‌های سلامت: ایجاد امکان استفاده پژوهشی و مسئولانه از داده‌های باکیفیت، با رعایت حریم خصوصی.

● گسترش همکاری دانشگاه و صنعت: پیوند دادن پژوهش‌های دانشگاهی با نیازهای واقعی مراکز درمانی و بیماران.

● طراحی مدل‌های کسب‌وکار پایدار: توجه هم‌زمان به اثربخشی بالینی، هزینه‌ها، دسترسی بیماران و امکان توسعه در مقیاس بزرگ‌تر.

دسترسی به داده‌های بومی، تأمین مالی پژوهش و توسعه، فرایندهای اعتبارسنجی و اخذ مجوز، و ایجاد اعتماد میان پزشکان و کاربران، از جمله موضوعاتی هستند که می‌توانند بر سرعت رشد استارتاپ‌های این حوزه تأثیر بگذارند.

نوآوری سلامت باید از شواهد علمی آغاز شود

افزایش موارد ابتلا به برخی سرطان‌ها در افراد زیر ۵۰ سال، موضوعی مهم در حوزه سلامت عمومی است؛ اما تبدیل این روند به فرصتی برای کارآفرینی، نیازمند رویکردی فراتر از دنبال کردن موج‌های بازار است.

برای استارتاپ‌های سلامت، ارزش واقعی زمانی ایجاد می‌شود که یک نیاز مشخص و مهم شناسایی شود و راهکاری مبتنی بر شواهد علمی، با اثربخشی قابل ارزیابی و مدل اقتصادی پایدار برای آن توسعه یابد.

در چنین شرایطی، انتخاب میان سرمایه‌گذاری در پیشگیری، تشخیص زودهنگام یا تحلیل داده‌های سلامت، باید بر اساس نیازهای واقعی جامعه، ظرفیت علمی و فناورانه کشور و شواهد مربوط به اثربخشی و امکان اجرا صورت گیرد.

پرسش کلیدی برای اکوسیستم نوآوری ایران این است: کدام حوزه می‌تواند بیشترین ارزش را برای سلامت جامعه ایجاد کند و چه موانعی بر سر راه تبدیل پژوهش و فناوری به راهکارهای قابل استفاده در نظام سلامت وجود دارد؟

منبع: صندوق جهانی پژوهش سرطان (WCRF)، گزارش «داده‌های سرطان با شروع زودهنگام» و تحلیل روند ابتلا به سرطان در افراد زیر ۵۰ سال در انگلستان، آمریکا و هلند.

منبع: صفحه تحلیل داده های سرطان با شروع زودهنگام