دیدگاه‌های ارسال شده توسط شما، پس از تأیید در رسانه تکنوجو منتشر خواهد شد. لطفاً از ارسال پیام‌های حاوی توهین یا افترا خودداری فرمایید.
روزه‌داری طولانی‌مدت تنها بدن را وادار به مصرف ذخایر چربی نمی‌کند؛ بلکه مجموعه‌ای گسترده از تغییرات زیستی را در بخش‌های مختلف بدن به راه می‌اندازد. پژوهشی که در سال ۲۰۲۴ در نشریه Nature Metabolism منتشر شد، با بررسی نزدیک به ۳ هزار پروتئین خون نشان می‌دهد برخی از مهم‌ترین تغییرات مولکولی بدن پس از حدود سه روز بدون دریافت کالری آشکار می‌شوند.
این مطالعه توسط پژوهشگران Queen Mary University of London و Norwegian School of Sport Sciences انجام شد و تلاش کرد تصویری دقیق‌تر از واکنش بدن انسان به روزه‌داری طولانی‌مدت ارائه دهد.
بررسی ۳ هزار پروتئین در طول یک هفته روزه‌داری
پژوهشگران در این مطالعه ۱۲ داوطلب سالم را طی یک دوره هفت‌روزه روزه‌داری با مصرف آب تحت نظر گرفتند. نمونه‌های خون شرکت‌کنندگان پیش از شروع روزه‌داری، در طول این دوره و پس از بازگشت به تغذیه معمول بررسی شد.
دانشمندان سطح حدود ۳۰۰۰ پروتئین موجود در خون را اندازه‌گیری کردند. پروتئین‌ها نقش‌های بسیار متنوعی در بدن دارند؛ از ساخت و ترمیم بافت‌ها گرفته تا تنظیم واکنش‌های شیمیایی و انتقال پیام میان سلول‌ها. به همین دلیل، بررسی تغییرات آن‌ها می‌تواند اطلاعات گسترده‌ای درباره واکنش اندام‌ها و سیستم‌های مختلف بدن در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
محققان همچنین این داده‌ها را با اطلاعات ژنتیکی حاصل از مطالعات جمعیتی بزرگ ترکیب کردند تا مسیرهای زیستی تحت تأثیر روزه‌داری را شناسایی کنند.
بدن از چه زمانی مصرف چربی را افزایش می‌دهد؟
در روزهای نخست روزه‌داری، بدن به‌تدریج مصرف گلوکز حاصل از غذا را کاهش می‌دهد و برای تأمین انرژی بیشتر به سراغ ذخایر چربی می‌رود. این تغییر متابولیکی معمولاً طی دو تا سه روز نخست اتفاق می‌افتد.
شرکت‌کنندگان در پایان هفت روز به‌طور میانگین ۵.۷ کیلوگرم وزن کم کردند. این کاهش وزن شامل هم چربی و هم توده بدون چربی بود؛ بخشی که آب و بافت‌های مختلف از جمله عضلات را دربرمی‌گیرد.
سه روز پس از بازگشت به تغذیه، وزن کلی شرکت‌کنندگان همچنان کمتر از مقدار اولیه بود. با این حال، بیشتر توده بدون چربی ازدست‌رفته در همین مدت بازگشت، در حالی که کاهش توده چربی تا حد زیادی باقی مانده بود.
نقطه عطف روز سوم
تغییر مصرف سوخت بدن از گلوکز به چربی موضوع جدیدی نیست. نکته مهم‌تر این مطالعه، مشاهده تغییرات گسترده در پروتئین‌های خون بود.
پژوهشگران دریافتند از حدود روز سوم روزه‌داری، تغییرات مشخصی در سطح پروتئین‌های مختلف ظاهر می‌شود. این یافته نشان می‌دهد روزه‌داری طولانی‌مدت فقط یک تغییر ساده در سوخت‌وساز انرژی نیست و می‌تواند فعالیت مسیرهای زیستی متعددی را در بدن تغییر دهد.
برخی از این تغییرات ممکن است با اثرات مفید همراه باشند و برخی دیگر احتمالاً نشان‌دهنده واکنش‌های سازشی بدن به نبود غذا هستند. با این حال، این مطالعه به‌تنهایی نمی‌تواند مشخص کند که تمام این تغییرات در بلندمدت برای سلامت انسان مفید یا مضر هستند.
چرا بررسی اثرات روزه‌داری اهمیت دارد؟
توانایی بدن برای تحمل دوره‌های طولانی بدون غذا بخشی از سازوکارهای تکاملی انسان است. در گذشته، دسترسی به غذا همیشه منظم نبوده و بدن انسان باید می‌توانست برای مدتی از ذخایر انرژی خود استفاده کند.
امروزه نیز روزه‌داری به دلایل مختلف، از اهداف مذهبی و فرهنگی گرفته تا کاهش وزن و برخی کاربردهای پزشکی، مورد توجه قرار دارد. شکل‌هایی از روزه‌داری در مطالعات پزشکی نیز برای بررسی یا مدیریت برخی بیماری‌ها، از جمله صرع و آرتریت روماتوئید، مورد توجه قرار گرفته‌اند.
پژوهشگران امیدوارند شناخت دقیق‌تر تغییرات مولکولی ناشی از روزه‌داری در آینده به توسعه روش‌هایی منجر شود که بتوانند بخشی از اثرات زیستی روزه‌داری را بدون نیاز به تحمل دوره‌های طولانی محرومیت از غذا ایجاد کنند.
روزه‌داری هفت‌روزه برای همه مناسب نیست
با وجود نتایج جالب این پژوهش، نباید یافته‌های آن را توصیه‌ای برای روزه‌داری هفت‌روزه در نظر گرفت. مطالعه تنها ۱۲ فرد سالم را بررسی کرده و برای مشخص شدن پیامدهای بلندمدت این تغییرات به پژوهش‌های بزرگ‌تر و دقیق‌تر نیاز است.
در واقع، یافته اصلی مطالعه این است که محرومیت طولانی‌مدت از کالری می‌تواند تغییرات گسترده‌ای در بدن ایجاد کند و بخشی از این تغییرات پس از حدود سه روز آشکار می‌شود؛ اما اینکه کدام تغییرات برای سلامت مفید، مضر یا صرفاً سازشی هستند، همچنان نیازمند بررسی بیشتر است.
کپی
