پژوهشگران با مهار پروتئین 15-PGDH توانستند در موش‌های مسن رشد دوباره غضروف را تحریک کنند و در نمونه‌های بافت انسانی نیز واکنش مشابهی مشاهده شد

پژوهشگران راهی تازه برای بازسازی غضروف آسیب‌دیده در اثر افزایش سن و آرتروز پیدا کرده‌اند که در آزمایش‌های حیوانی نتایج قابل‌توجهی نشان داده است. در این روش، پروتئینی به نام 15-PGDH هدف قرار می‌گیرد؛ پروتئینی که با افزایش سن در بافت‌ها بیشتر می‌شود و در کاهش عملکرد آن‌ها نقش دارد.

این مطالعه به سرپرستی پژوهشگران Stanford Medicine انجام شده و نتایج آن در مجله Science منتشر شده است.

15-PGDH چیست؟

پژوهشگران 15-PGDH را در گروهی از آنزیم‌ها قرار می‌دهند که با افزایش سن میزان آن‌ها بیشتر می‌شود و می‌توانند روند افت عملکرد بافت‌ها را تشدید کنند. به چنین آنزیم‌هایی «گرویزیم» (Gerozyme) گفته می‌شود.

در مطالعات قبلی، مهار 15-PGDH در موش‌های پیر با افزایش توده و توان عضلانی همراه بوده و تحقیقات دیگر نیز ارتباط این پروتئین را با بازسازی استخوان، اعصاب و سلول‌های خونی نشان داده‌اند.

بازسازی غضروف بدون سلول بنیادی

یکی از جالب‌ترین یافته‌های مطالعه جدید این است که بازسازی غضروف برخلاف انتظار، به تکثیر سلول‌های بنیادی وابسته نبود.

پس از مهار 15-PGDH، سلول‌های بالغ غضروفی که کندروسیت نام دارند، الگوی فعالیت ژن‌های خود را تغییر دادند و به سمت یک وضعیت جوان‌تر حرکت کردند. به این ترتیب، خود سلول‌های موجود در غضروف وارد فرآیند بازسازی شدند.

نتیجه آزمایش روی موش‌ها

مهار این پروتئین توانست کاهش طبیعی غضروف در موش‌های مسن را معکوس کند. همچنین در موش‌هایی که آسیب‌هایی مشابه پارگی رباط صلیبی قدامی (ACL) ایجاد شده بود، این روش از شکل‌گیری آرتروز جلوگیری کرد.

اما بخش مهم‌تر آزمایش زمانی بود که پژوهشگران سراغ نمونه‌های انسانی رفتند.

واکنش مثبت بافت انسانی

نمونه‌های غضروفی که هنگام جراحی تعویض مفصل زانو از بیماران گرفته شده بود، در مواجهه با مهارکننده 15-PGDH شروع به تولید غضروف جدید و عملکردی کردند.

این نتیجه هنوز به معنای اثبات اثر درمان در انسان نیست، اما نشان می‌دهد سازوکار مشاهده‌شده در موش‌ها ممکن است در بافت انسانی نیز قابلیت فعال شدن داشته باشد.

آیا درمان آرتروز نزدیک است؟

آرتروز یکی از مهم‌ترین بیماری‌های تخریبی مفاصل است و در مراحل پیشرفته می‌تواند درد، تورم و محدودیت حرکتی شدیدی ایجاد کند. درمان‌های فعلی عمدتاً بر کنترل علائم متمرکز هستند و در موارد شدید، تعویض مفصل ممکن است تنها گزینه باقی‌مانده باشد.

پژوهشگران امیدوارند در صورت موفقیت مراحل بعدی، مهار 15-PGDH بتواند در آینده به شکل داروی خوراکی یا تزریقی برای بازسازی غضروف و کاهش نیاز به جراحی تعویض مفصل مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، نتایج فعلی هنوز در مرحله پیش‌بالینی قرار دارند و برای مشخص شدن ایمنی، اثربخشی و امکان استفاده از این روش در بیماران مبتلا به آرتروز، آزمایش‌های بالینی انسانی ضروری است.